70 yaş üstü kişiler ve diğer risk grupları

Bazı kişiler covid-19 bulaştığında daha şiddetli belirtiler yaşayabilir. Burada yaşlılar ve risk altındaki kişilere salgının yayılması hakkında tavsiyeler, hangi destekleri alabileceğiniz ve sağlık hizmetlerindeki haklarınız hakkında bilgiler bulunmaktadır.

ID73

Seyahat edecekseniz

13 Hazirandan itibaren hastalık semptomu olmayan herkes ülke genelinde seyahat edebilir.  Ama, öncelikle kendi aracınızı veya rezerve edilebilir toplu taşıma araçlarını kullanın. Otobüs, tren, metro ve tramvay gibi toplu taşıma araçlarıyla seyahat etmekten kaçının.

ID53

Sağlıklı yaşlılar covid-19 sırasında nasıl sosyalleşebilir

Telefon ve bilgisayar ile irtibatı sürdürmenin yanı sıra, 70 yaşın üzerindeki sağlıklı insanlar güvenli koşullar altında olmak koşuluyla aile ve arkadaşlarıyla buluşabilir.

  • Toplantılarınızı önceden planlayın ve hastalık bulaşma riskini nasıl azaltabileceğinizi düşünün.
  • Sadece herkes sağlıklıysa buluşun. Hafif semptomlar da olsa buluşmaktan kaçının.
  • Test edilmiş, semptomsuz ve bir tür bağışıklığınız olduğu değerlendirilmesi yapılmış ise hastalığın size bulaşması ve yayma riski azdır. Testlere dair sayfada daha geniş bilgiler vardır.
  • İçeride buluşmaktansa dışarıda buluşmayı tercih ederim. Birbirinizle yaklaşık bir kol uzunluğunda mesafe bulundurun.
  • Sadece küçük gruplar halinde görüşün.
  • Ellerinizi sık sık sabun ve suyla yıkayın. Sabun ve su yoksa el dezenfektanı kullanın.
  • Açık havada bile sandalyeleri ve masaları birbirinden uzak olarak yerleştirin.
  • Eve varır varmaz ellerinizi yıkayın.

ID31

Acil yardıma ihtiyacınız varsa sağlık hizmetlerine başvurun


Ağır ve acil durumlar için tıbbi bakıma ihtiyacı olan herkesin covid-19 korkusuyla yardım istemekten kaçınmaması önemlidir. Acil durumda 112'yi arayın. Belirtiler ve sağlık hizmetleri hakkında acil olmayan sorularınız varsa 1177'yi arayın. Telefon hattında İsveççe ve İngilizce cevap verilmektedir. Yaşadığınız yere bağlı olarak, başka dillerde konuşma imkanı da olabilir. Kendiniz arayamıyorsanız bir akrabanızdan veya arkadaşınızdan yardım alın.

ID45

Sağlıklı kalmak için


Eğer risk grubunda iseniz, tedavi ve covid-19 olma riskini azaltmak için neler yapabileceğiniz hakkında doktorunuza danışın.
Risk grubunda olan bir kişi olarak size diğer kişilerle yakın temaslarınızı olabildiğince sınırlamanızı öneririz. Bu, diğer şeylerin yanı sıra, şunlara dikkat etmeniz gerektiği anlamına gelir:

  • Evde kalmaya çalışın, ama tabii ki, örneğin, bir yürüyüş ve usulüne uygun bir mesafede, az kişinin olduğu ortamlarda bulunmanız için hiçbir engel yoktur.
  • Örneğin toplu taşıma araçlarında, mağazalarda veya kamusal alanlardaki kalabalıktan kaçının.
  • Hem iç hem de dış mekanlarda diğer kişilerle aranızdaki mesafeyi koruyun.
  • Örneğin, gıda, ilaç alışverişi ve diğer insanlarla yakın temas içerebilecek diğer konular için yardım isteyin.
  • Ellerinizi en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkayın.

ID47

Ağız maskesi hakkında tavsiyeler

Halk Sağlığı Kurumu’na göre ağız maskeleri toplum içinde sıradan durumlarda gerekli değildir, o halde başkalarıyla aranızda mesafe bulundurmak ve ellerinizi iyice yıkamaya dikkat etmek daha iyidir.  

Maske kullanımının, belirti halinde evde kalmak ve arada mesafe bulundurmak gibi tavsiyelere uyulmamasına sebep olabilecek sahte güvenlik hissi oluşmasına yol açma riski vardır.    Bir başka risk ise maskeye dokunmak ve böylece eller vasıtasıyla hastalığın yayılmasıdır.  

Maske daha merkezi risk azaltma önlemlerinin tamamlayıcısı olarak görülmelidir.  Belirti halinde evde kalmaya ve el hijyenine daima uymak gerekir, ayrıca işletmelerin ve bireylerin hem kapalı hem açık alanlarda mesafe bulundurma sorumluluğunu taşımaları önemlidir.  Ancak, uzunca süre kalabalık ve yakın temastan kaçınmanın zor olduğu durumlar olabilir. Halk Sağlığı Kurumu’na göre buralarda maske takmak anlamlı olabilir.

Seyahat edeceğinde, örneğin havaalanları ve uçaklarda  maske kullanmak zorunlu olabilr.

ID3

Yakın fiziksel temaslardan kaçının

Hastalık bulaştığında daha ciddi belirtiler yaşamak için en önde gelen risk faktörü yüksek yaşta olmaktır. Bu nedenle, 70 yaşından büyük olan sizden şunlar beklenmektedir:

• Başkalarıyla yakın temasınızı azaltın.
• Örneğin mağazalar veya toplu taşıma gibi birçok insanın bir arada olduğu yerlerden uzak durun.
• Yakınlarınız ve sevdiklerinizle telefon veya bilgisayar vasıtasıyla irtibat kurun.
• Açık havada yürüyüş yapın.
İşlerinizi halletmek ve yiyecek satın almak için yardım isteyiniz. Size yardım edebilecek birisi yoksa belediyenizle temasa geçiniz.

ID46

Ailede birinin semptomları veya doğrulanmış Covid-19’u varsa

Bir evde bir kişi ateş, öksürük veya covid-19’un diğer belirtileri ile hasta ise, evde kendisini tecrit etmelidir. Mümkünse, hasta olan kişi kendi odasında kendini tecrit etmelidir.

Semptomları olanlar Covid-19 olup olmadığını görmek için bir PCR-testi de yaptırmalıdır.

Unutmayın:

  • Hasta kişiyle aranızda en az bir kol uzunluğu mesafe bulundurmaya çalışınız.
  • Ellerinizi sık sık,  en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkayınız.
  • Yemeklerden önce, yemek servisi sırasında ve tuvalet ziyaretinden sonra ellerinizi her zaman yıkayınız.
  • Öksürük ve hapşırmayı kolunuzun içine veya bir kağıt mendile yapın. Kağıt mendili her zaman bir çöp kutusuna atınız ve sonra ellerinizi yıkayınız.

Covid-19’u olan biriyle yaşıyorsanız, semptomlarınız olup olmadığının farkında olmanız çok önemlidir. Bu kuluçka dönemi boyunca geçerlidir (2-14 gün, genellikle 5 gün). Mümkünse evden çalışın.

ID4

Risk grupları

Bazı kişilerde, özellikle zatürre ve solunum sıkıntısı yaşıyorlar ve covid-19 bulaşmışsa daha şiddetli semptomlar görülebilir. Hastalık yeni olduğundan, hangi grupların ciddi hasta olma riski yaşadıklarına dair bütün durumu kapsayan bilgi bulunmamaktadır.

ID69

70 yaş ve üzeri

Ciddi hasta olma riski yaş arttıkça giderek artar. Erkeklerin, ciddi şekilde hastalanıp ölme riski kadınların iki katıdır. Buna ek olarak, aşağıdaki durumlardan herhangi birini yaşayanlarda, risk daha da artar. Listede daha yüksekte olan durumların, yarattıkları riskler de o kadar büyüktür.  

  • Organ nakli.
  • Kan kanserleri, halen ve daha önceden yaşanmış olanlar.
  • Nörolojik hastalıklar (örneğin MS, Parkinson, Myastenia gravis).
  • Obezite (obezite arttıkça risk de artar).
  • Diyabet (iyi tedavi edilirse daha az risk yaratır).
  • Sürmekte olan kanser tedavisi.
  • Kronik akciğer hastalığı (astım dahil, ama iyi tedavi edilirse risk azdır).
  • İnme/demans.
  • Bağışıklık sistemini baskılayan diğer hastalık veya tedaviler.
  • Karaciğer hastalığı.
  • Böbrek fonksiyonlarında yetersizlik.
  • Kalp ve damar hastalığı.

ID70

70 yaşından küçükler

70 yaşın altındaki kişiler de, aşağıdaki durumlarda ciddi hastalık riski altında olabilirler:

  • Yukarıda belirtilen hastalıklardan herhangi biri veya birkaçı.
  • Solunum yolu enfeksiyonlarında ciddi hastalık riskini yaratan eden bir hastalık.

Yetişkinler ve yaşlılar için riski artıran durumlardan veya hastalıklardan herhangi birine sahip olsalar bile, çocukların ciddi şekilde hasta olma riski çok azdır.

ID32

Yardım ve destek alın

  • Eğer gıda alışverişi veya ilaç almak için yardıma ihtiyacınız varsa, irtibata geçmeniz gereken belediyedir. Belediyelerin yaklaşık yarısı, risk altındaki gruplar için yiyecek alışverişi konusunda belediyeleri destekleyen gönüllü savunma örgütlerinden oluşan Gönüllü Kaynak Grubu ile işbirliği yapmaktadır.
  • Gönüllü Kaynak Grubu'nun bulunmadığı belediyelerde, Kızıl Haç, Rädda barnen, Stadsmissionen, İsveç Kilisesi ve Ulusal Spor Federasyonu'nun yardım edebileceği acil bir çözüm vardır. Bazı belediyelerin farklı bir çözümü bulunmaktadır. Nasıl yardım alabileceğiniz hakkında daha fazla bilgi edinmek için belediyenizi arayın veya e-posta yazın. İsveççe veya İngilizce iletişim kuramıyorsanız, temasa geçmek için bir akrabanızdan veya arkadaşınızdan yardım alın.
  • Örneğin, gıda, köpeği tuvalete çıkarma,ilaç ve paket veya benzeri şeyleri teslim alınması için alışveriş konusunda yardıma ihtiyacınız varsa, Kiracılar Derneği'nin bir girişimi olan İyi Komşular’a (Goda grannar) kayıt olabilirsiniz. İsveççe veya İngilizce iletişim kuramıyorsanız, temasa geçmek için bir akrabanızdan veya arkadaşınızdan yardım alın.
  • Görevimiz Ruh Sağlığı web sitesinde (Uppdragpsykiskhälsa) yaşlılar için destek ve kaynaklar hakkında toplanan bilgiler bulacaksınız. Sayfa İsveççedir.

ID33

Sağlık hizmetlerindeki haklarınız

  • 1177.se sitesinde sağlık hizmetini nasıl arayacağınızı, hangi yasa ve kuralların geçerli olduğunu, hangi ücretleri ödediğinizi ve hangi haklara sahip olduğunuzu okuyabilirsiniz.
  • Sağlık ve bakım hizmetinden memnun değilseniz, öncelikle temasta olduğunuz kliniğe başvurmalısınız.  Sağlık ve bakım hizmetinden memnun değilseniz, her İl İdaresinde size yardımcı olacak bir Hasta Kurulu (patientnämnd) da bulunmaktadır. Örneğin, Hasta Kurulu sorumlu sağlık personeli ile iletişime geçmenize yardımcı olabilir. Daha fazla bilgi edinmek için ilinizdeki İl İdaresine başvurun.

ID10

Huzurevleri

Huzurevlerine yönelik ziyaret yasağı 1 Ekim'de sona erecektir. O zamana kadar, yasak hala yürürlükteyken, özel durumlarda istisnalar yapmak mümkündür. Hangi şartların geçerli olduğunu öğrenmek için lütfen belediyenize veya ilgili tesisin yöneticisine başvurunuz.

Ziyaret yasağına ilişkin istisnalar

Ziyaret yasağına ilişkin istisnalar hakkındaki genel tavsiyeler Temmuz ayında güncellenmiştir ve artık yaşlı insanların huzurevlerinde ziyaretçi kabul etmeleri mümkündür. Ulusal Sağlık ve Refah Kurulu’nun tavsiyesi, ziyaretlerin öncelikle açık havada yapılmasıdır. Semptomsuz ve covid-19 antikorları olan kişilere de huzurevi ziyaretleri için istisna tanınabilir. 

Bir ziyaretin mümkün olup olmadığını ve işletmenin bunu güvenli bir şekilde gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceğini değerlendiren konaklama biriminin işletmecisidir. 

Ulusal Sağlık ve Refah Kurulu bağışıklık ve huzurevlerine ziyaretler ile ilgili tavsiyesinde bir ziyaretçinin hastalığı geçirmiş olmasının kapalı alandaki ziyaretler için yeterli bir gerekçe olmadığını değerlendirmektedir.

Ulusal Sağlık ve Refah Kurulu’nun huzurevlerine güvenli ziyaretler hakında bilgileri   (sayfa İsveççedir)

ID6

Hamile kadınlar için tavsiyeler

Şu anda, covid-19 ve gebelik hakkında sadece sınırlı bilgi bulunmaktadır. Şimdiye kadar, gebe olmanın covid-19 ile ciddi hasta olma durumunda belirli bir risk taşıdığına dair bir belirti bulunmamaktadır.

Ancak, ciddi hastalık riskinin obezite, yüksek tansiyon veya diyabet gibi diğer risk faktörleri ile birlikte artması mümkündür. Bu nedenle, bu risk faktörlerinden herhangi biri olan gebeler, dikkatli olmalı, ebe veya doktor danışmalı ve mümkün olduğunca ev dışında insanlarla yakın temaslarını sınırlamalıdırlar.

Hamileliğin sonlarında bir hava yolu enfeksiyonu sorunlu olabileceğinden ve hamile kadın için risk oluşturabileceğinden dolayı doğumdan önce enfekte olmaktan kaçınmak da önemlidir. Halk Sağlığı Kurumu bu nedenle 36. haftadan itibaren hamile kadınların daha dikkatli olmalarını ve genel tavsiyelerimizi dikkatle takip etmelerini önermektedir.

Covid-19 enfeksiyonunun gebelik sırasında fetüse geçmediği anlaşılmaktadır. Çocuklar covid-19 ile enfekte olabilir ama yenidoğan ve çocuklarda ciddi belirtiler ile çok nadir görmektedir. Bu nedenle, tam süreli gebelik ardından doğan sağlıklı çocukların enfeksiyon riski nedeniyle doğumdan sonra anneden ayrılması gerekmemektedir. Mevcut araştırmalara göre, anne sütü hastalık bulaşma kaynağı değildir, bu yüzden emzirme için bir engel yoktur.

ID81

Önleyici hastalık ödeneği

Bazı risk altındaki grupların covid-19'da ciddi şekilde hasta olma riski özellikle yüksektir ve bu durumda hastalık kapmalarını önlemek için önleyici bir tedbir olarak hastalık ödeneği almaya hak kazanabilmektedirler.

Şu durumlarında ödenek alabilirsiniz:

  • İşiniz varsa ama covid-19’ten ciddi hasta olma riski doğran bir hastalığınız bulunuyorsa ve
  • evden çalışamıyorsanız ve işvereniniz istihdam bağlamında size başka işler sunamıyor veya enfeksiyonun yayılmasını önlemek için işyerindeki çalışma şartlarını duruma uyarlayamıyorsa;
  • Bir covid-19 risk grubuna ait olduğunuzu kanıtlayan bir sağlık sertifikasına sahipseniz.

Önleyici hastalık ödeneği alma koşulları hakkında İsveç Sosyal Sigortalar Kurumu'nun sağladığı bilgi (sayfa İsveççedir)

Uppdaterades