ዕድሜኦም ልዕሊ 70 ዝኾኑን ካልኦት ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ ጒጅለታትን

ገለ ብcovid-19 ዝተለኽፉ፡ ክብድ ዝበለ ምልክታት ክህልዎም ይኽእል እዩ። ኣብዚ እምበኣር ብዛዕባ ዝርጋሐ ለብዒ እቲ ኣብ ኣረጋውያንን ኣብቶም ጉጅለ ተኽእሎ ምሕማም ዘለውን ብዝምልከት፡ እንታይ ዓይነት ሓገዝ ክርከብ ከም ዝኽእል፡ ከምኡ’ውን እቲ ኣብ ጥዕናን መእለዪ ሕሙማትን ዘለኩም መሰላት መምርሒ ተዳልዩ’ሎ።
Uppdaterades

ID69

ኣብ ተኣፋፊ ጉጅለ ዘለዉ

እቲ በዚ ሕማም’ዚ ብኸቢድ ንኽትጥቃዕ ዘሎ ሓደጋ፥ ምስቲ ምዕባይ ናይ ዕድመ ክብ እናበለ’ዩ ዚኸይድ። ሰብኡት ካብተን ኣንስቲ ክብ ብዝበለ መልክዑ፥ ብክልተ-ዕጽፊ ሓደጋ ናይ ሞትን ሕማምን የጋጥሞም። ኣብ ርእሲኡ፡ ብፍላይ እዞም ዚስዕቡ ዘሎዉዎም ሰባት ምስ ዚዀኑ፥ እቲ ሓደጋ ብዝበለጸ ክብ የብሎ እዩ። እቲ ሓደጋ፡ ከከምቲ ናይ መስርዕ ቀዳምነቶም ድማ፥ ክብ እናበለ ዚኸይድ’ዩ።  

  • ናይ ካልእ-ሰብ ኣካላት ዝተዋህቦም ሰባት
  • ናይ ደም ካንሰር ዘሎዎም፥ ናይ ቅድም ይኹን ናይ ሕጂ
  • ”ነርቭ-ጠቀስ” ሕማማት ዘሎዎም (ንኣብነት ንምጥቃስ MS, Parkinson, Myastenia gravis) እዮም።
  • ህጥራን (ዝዓበየ ህጥራን - ዝልዓለ ሓደጋ)
  • ሕማም-ሽኰር (ጽቡቕ-ምክትታል ዚግበረሉ ሕማም ዝተሓተ ሓደጋ)።
  • ኣብ ህጹጽ ናይ ካንሰር ሕክምና ዘሎዉ ሰባት
  • ሕዱር ናይ ሳንቡእ ሕማም ዘሎዎም (ንኣብነት ኣዝማ፡ ጽቡቕ-ምክትታል ዚግበረሉ ሕማም ዝተሓተ ሓደጋ)
  • ኣብ ሓንጎል ናይ ደም-ምፍሳስ/ ሕማም-ምዝንጋዕ
  • ካልእ ናይ ሕማም መከላኸሊ ዓቕሞም ድኹም ዝዀነ ወይ ንኸምኡ ሕክምና ዚገብሩ
  • ሕማም ጸላም-ከብዲ
  • ድኹም ናይ ኰላሊት-ጥዕና
  • ናይ ልቢን ናይ መትናታት-ደምን ሕማማት
  • ዳውን ሲንድሮም

ኣብቲ ናይ በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና ወብሳይት፡ነቲ  ብከቢድ ሓደጋ ኮቪድ-19 ንኽትጥቃዕ ዘሎ ዕድላት ዚውስኾ እንታይ ከም ዝኾነ  ዚምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ (እቲ ገጽ ብቛንቋ ሽወደን ኢዩ)

ሃገራዊ ቦርድ ጥዕናን ማሕበራዊ ውሕስነትን ናይቶም ኣብ ተኣፋፊ ጉጅለ ዘለዉ ዝርዝር ኣለዎ፡ ኣብኡ ድማ እዞም ዚስዕቡ ምልክታት ሕማም ይርከቡ።

  • ስኪዞፍረንያ (እተኸፋፈለ ኣእምሮ)
  • ባይፖላር (እተረሓሓቑ ባህርያት)

ID31

ዘድልየካ ሓገዝ ህጹጽ ምስ ዝኸውን፡ ናብ ሕክምና ኪድ


ኲነታት ጥዕንኡ ከቢድን ህጹጽን ዝኾነን ሕክምና ዘድልዮን፡ ብሰንኪ ፍርሒ ሕማም ኮቪድ-19፡ ሓገዝ ካብ ምሕታት ክቚጠብ ከም ዘይብሉ ምዝካሩ ኣገዳሲ’ዩ። ህጹጽ ምስ ትሓምም 112 ደውል። ሕቶታት ብዛዕባ ህጹጻት ዘይኮኑ ምልክታት ሕማምን ሕክምናን ምስ ዝህልዉኻ፡ 1177 ደውል። ብሽወደንኛን እንግልዝኛን እዮም ዝምልሱልካ። ከከም ትነብረሉ ቦታ ብኻልእ ቋንቋታት ከዛሩቡካ’ውን ተኽእሎታት ኣሎ። ባዕልኻ ክትድውል ምስ ዘይትኽእል፡ ዘመድካ ወይ መሓዛኻ ክሕግዘካ ሓገዝ ሕተት።

ID32

ሓገዝን ደገፍን ምርካብ

  • ኣስቤዛመግቢንምግባርወይመድሃኒትካብፋርማቻምውጻእሓገዝምስዘድልየካ፡ነቲንኡስ-ዞባኻ(ኮሙን) ኢኻትውከሶ።ኣስታትፍርቆምንኡሳን-ዞባታትምስፍሪቪሊግትጒጅለዓቕሚ-ሰብዝተባህለ፡ነቶምኣብሓደጋዝርከቡጒጅለታትኣስቤዛመግቢኣብምግባርዝሕግዛወለንታውያንውድባትምክልኻልዝሓቖፈ፡ምትሕግጋዝይገብራ’የን።
  • ኣብ’ተንፍሪቪሊግትጒጅለዓቕሚ-ሰብዘይብለንንኡሳን-ዞባታት፡ከምቀይሕመስቀል፡ረዳቦርነት፡ስታድስሚሽን፡ቤተክርስትያንሽወደንንሃገራዊፈደሬሽንስፖርትንዝኣመሰሉ፡ኣብህጹጽዝኾኑጒዳያትይሕግዙ’ዮም።ገሊአንንኡሳን-ዞባታትድማካልእመፍትሒዝወሰዳኣለዋ።ነቲንኡስ-ዞባኻ(ኮሙንካ) ሓገዝብኸመይከምትረክብደዊልካሕተቶ።ሽወደንኛወእንግልዝኛክትዛረብምስዘይትኽእል፡ዘመድካወይመሓዛኻከራኽበካሓገዝሕተት።
  • ኣስቤዛመግቢ፡ምዝዋርከልቢ፡መድሃኒካብፋርማቻምምጻእንዝኣመሰሉንምግባርሓገዝምስዘድልየካኣብብተበግሶማሕበርተኻረይቲዝተዳለወጉዳግራናር(ጥዑማትጎረባብቲ) ብምምልካትክትሕገዝትኽእልኢኻ።ሽወደንኛወይእንግልዝኛክትዛረብምስዘይትኽእል፡ዘመድካወይመሓዛኻከራኽበካሓገዝሕተት።
  • ኣብመካነ-መርበብናይተልእኾስነ-ኣእምራዊጥዕና(Uppdrag psykisk hälsa) ንሽማግለታትዝምልከትሓገዝንደገፍንዝሕብርእኩብሓበሬታታትኣሎ።እቲመርበብብቋንቋሽወደንኛ’ዩ።

ID33

መሰላትካ ኣብ ሕክምና

  • ኣብ1177.se ኣቲኻሕክምናከመይገይርካከምትሓትትወይትደሊ፡ንሕክምናዝመርሑሕግታትንደንብታትንኣየኖምምዃኖም፡ኣብጒዳያትሕክምናክንደይክፍሊትከምትኸፍልንእንታይመሰላትከምዘለዉኻንኣብኡሰፊሮምኣለዎ።
  • በቲሕክምናዕጉብእንተዘይኮይንካ፡ብቐዳምነትነቲሕክምናዝሃበካትካልትውከሶ።ብተወካኺ፡ኣብነፍሰወከፍዞባ፡እቲዝተገብረልካሕክምናምስዘየዕግበካ፡ሓገዝዝህበካሽማግለ-ሕሙማትዝተባህለኣሎ።እቲሽማግለንኣብነትምስ’ቶምዝምልከቶምሓለፍቲትካልሕክምናኣብምርኻብይሕግዝ።ብዛዕባ’ዚዝያዳምፍላጥምስዘድሊ፡ነቲዞባኻተወከሶ።

ID6

ነፍሰጾራት

ህጻናት ኮቪድ ኪሕዞም ይኽእል እዩ ግን ኣብ ዕሸላትን ህጻናትን ከቢድ ምልክታት የብሉን። ስለዚ ጥዑያት ዕሸላት፡ ድሕሪ ሕርሲ ካብ ኣዲኦም ኪፍለዩ የብሎምን። 

ሓደስቲ መጽናዕቲ ከም ዚሕብሮ ግን፡ ነፍሰጾራት ብኮቪድ-19 ኪጥቅዓ ከለዋ ከቢድ ሕማም የኸትለለን እዩ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ፡ እቲ ዕሸል ኣቐዲሙ ኣብ ዘይ ግዜኡ ኪውለድ፡ ወይ ድማ ካልእ ሓደገኛ ጥዕናዊ ሕልኽልኻት ኪፍጠር ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ እቲ በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና፡ ነፍሰጾራት ዝያዳ ጥንቃቐ ከርእያ ይግባአን ንዚብል ምኽሩ ከደልድሎን ኪደግሞን ይደሊ። እዚ ነተን ኣብ ናይ 20-36 ናይ ጥንሲ ሰሙናት ዘለወን የገልግል እዩ። ከም ንኣብነት፡ ልዑል ጸቕጢ ደም፡ ሕማም ሽኮርን ዝያዳ ክብደትን ምስ ዚህልወን ድማ እቲ ናይ ከቢድ ሕማም ስግኣታት ብኣኡ መጠን ኪውስኽ ይኽእል እዩ። 

ኩለን ነፍሰጾራት ነቲ ንርሕቀትካን ንጽሬትካ ምሕላውን፡ ነቲ ካብቲ ንእስ ዝበለ ዓንኬል ዕርክነት ዘይሓልፍ ማሕበራዊ ምርኻባት ዚምልከት፡ ነቲ ካብ ጽቕጥቅጥ ዝበዝሖ ቦታታት ምርሓቕ ዚሕብር መምርሒታት ብዕቱብ ጥንቃቐ ኪስዕባኦ ይግባእ።

ነፍሰ-ጾራትን ”ኮቪድ-19ን” ኣብ ቦታ ስራሕ

ነፍሰ-ጾር ዝኾና ኣንስቲ፡ ነዚ ሓድሽ “ኮሮና-ቪሩስ” ከቃልዓሉ ዚኽእላ ስራሕ ክወሃበን ኣይግባእን’ዩ። ነፍሰ-ጾር ዝኾና ሰራሕተኛታት፥ ኣብ ምሕካም ናይ “ኮቪድ-19” ተሓከምቲ ወይ ውን ኣብ ክንክን ናይቶም “ብኮቪድ-19” ምትሓዞም ዝተረጋገጸ ሰባት ክሰርሓ ኣይግባእን’ዩ። እዚ ድማ፡ ነቲ ምስቲ ምጥናሰን ምኽንያት ክተኣሳስስር ዚኽእል ከጋጥም ፍሉይ ሓደጋ ኣብ ግምት ብምእታው እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ናይ ጥንቃቐ-መትከል ክትጥቀም ይግባእ፥ ማለት ዝሰፍሐ ናይ ጥንቃቐን ናይ ምክልኻልን ስጕምቲ፥ ኣብ ግብሪ ምውዓል ማለት’ዩ።

በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና፡ ነተን ነፍሰጾራት፡ ጸረ-ወቕታዊ ፍሉ ኪኽተባ የዘኻኽር። ቅድሚ ሕርሲ ንኸይልከፋ ድማ ጥንቃቐ ኪገብራ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ምውዳእ ጥንሲ ዚህሉ ናይ ሳንቡእ ረኽሲ ሓደገኛ ኪኸውን ይኽእል እዩ።

እቲ በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና፡ ኩለን ነፍሰጾራት ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ኪወስዳ ከም ዘይብለን ይመክር፡ ይኹንምበር እተን ንሓደገኛ ሕማም እተቓልዓ ነፍሰጾራት ኣብቲ 3ይ ደረጃ ክታበት፡ በቲ ጸረ ኮቪድ-19 ዝኾነ mRNA-ክታበት ኪኽተባ ይኽእላ እየን። እዚ ድማ እታ ሰበይቲ በቲ ኮቪድ-19 ዝለዓለ ናይ ሕማም ሓደጋ ኪወርዳ ዚኽእል ኮይና ንኣብነት፡ ልዕሊ 35 ዕድመ ወይ BMI ልዕሊ 30 ዘሎዋ ኢያ።

ኣብቲ ናይ በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና ወብሳይት ኣየኖት ናይ ኣስጋእነት ረቛሒታት ንከቢድ ሕማም ኮቪድ-19 ተወሳኺ ሓደጋ ከም ዘስዕቡ ኣንብብ። (እቲ ገጽ ብቛንቋ ሽወደን ኢዩ)

ID131

ክታበትን ነፍሰጾራትን

እተን ነፍሰጾራት ኣብቲ ራብዓይ ደረጃ ከምቶም ካልኦት ኣብ ተመሳሳሊ ዕድመ ዘለዉ ኣንጻር ኮቪድ-19 ኪኽተባ ይኽእላ እየን። እተን ነፍሰጾራት ኮይነን ኣብ ፍሉይ ናይ ተነቀፍቲ ጉጅለ ዚስርዓ ግን ኣብ ደረጃ ሰለስተ mRNA እተባህለ ጸረ ኮቪድ-19 ኢየን ዚኽተባ። እቲ mRNA እተባህለ ንትሕቲ 65ን ዓመት ዝዕድሚኦም ዚወሃብ ክታበት ንነፍሰጾራት ኣብ ብምሉኡ ግዜ ጥንሰን ኪውሃብ ተፈቒዱ ኢዩ። ሕዱር ሕማም ዘይብለን ነፍሰጾራት ግን ኣብ መበል 12 ሰሙን ጥንሲ ኪኽተባ ይኽእላ ኢየን። 

ኣብቲ ናይ በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕና ወብሳይት ኣየኖት ናይ ሓደጋ ረቛሒታት ንሓደገኛ ናይ ኮቪድ-19 ሕማም ከም ዘቃልዑ ብተወሳኺ ኣንብብ። (እቲ ገጽ ብቛንቋ ሽወደን ኢዩ)

ID81

ንምክልኻል ተባሂሉ ዚወሃብ ገንዘብ-ሕሙማን

ገለ ካብቶም ናይ ”ሓደጋ-ጕጅለ”፡ ብኣዝዩ ዝልዓለ ደረጃ ብሕማም ”ኮቪድ-19” ክጥቅዑ ዚኽእሉ ሰባት፥ በቲ ሕማም ንኸይልበዱ ንምክልኻል ተባሂሉ፥ ገንዘብ-ሕሙማን (sjukpenning) ንምርካብ መሰል ኪህልዎም ይኽእል እዩ።

ገንዘብ-ሕሙማን ኪኽፈለካ ዚኽእል እንተ ደኣ ከምዚ ዚስዕብ ኰይኑ’ዩ፡-  

  • ኣብ ስራሕ-ዓለም ዘሎኻ፡ እሞ ”ብኮቪድ-19” ተለኺፍካ ብኣዝዩ ጽኑዕ ሕማም ክትጥቃዕ ትኽእል ሰብ ምስ ትኸውን። ከምኡ ውን
  • ኣብ ገዛኻ ዄንካ ስራሕካ ንምክያድ ዕድል ዘይብልካ ምስ ትኸውን፥ እቲ ወሃብ-ስራሕካ ውን ኣብ ውሽጢ’ቲ ስራሕካ፡ ካልእ ዓይነት ኣማራጺ ስራሕ ከዳልወልካ ዘይክእል ኰይኑ ምስ ዚርከብ፥ ወይ ውን ኣብቲ ቦታ-ስራሕካ ለበዳ ንኸየስፋሕፍሕ ንምዕጋት ንኩነታት ከባቢ-ስራሕካ ንኸመሓይሸልካ ዘይክእል ኰይኑ ምስ ዚርከብ’ዩ።
  • ንስኻ/ኺ ሓደ ካብቶም ናይ ”ኮቪድ-19” ናይ ሓደጋ-ጕጅለ ትቑጸር ምዃንካ ብሓኪም ዝተዋህበካ ምስክር-ወረቐት ምስ ዚህልወካ እዩ።

ብዛዕባ ንምክልኻል መጥቃዕቲ-ሕማም ተባሂሉ ዚወሃብ ገንዘብ-ሕሙማን ኣብ ቤትስልጣን ውሕስነት-ካሳ ዚርከብ ሓበሬታ  (እቲ ሓበሬታ ብሽወደንኛ ዝተጻሕፈ’ዩ)